Gà bị Newcastle là gì? Cách điều trị và phòng bệnh khoa học

Khi nuôi gà số lượng lớn dù mục đích là lấy thịt, lấy trứng hay để chọi thì bệnh Newcastle luôn bệnh truyền nhiễm lây lan nhanh và có tỷ lệ tử vong mà không người nuôi nào muốn gặp. Để tránh cho gà bị Newcastle người nuôi cần trang bị đầy đủ những kiến thức liên quan từ nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng bệnh để có cách xử lý kịp thời nhất. Trong bài viết sau SV388 sẽ hỗ trợ người nuôi bằng cách chia sẻ những kiến thức về bệnh Newcastle. 

Gà bị Newcastle là gì?

Bệnh Newcastle hay còn gọi là bệnh gà rù, là một căn bệnh truyền nhiễm ở gà với tốc độ lây lan nhanh và gây ra tổn thương ở nhiều bộ phận. Gà bị Newcastle nhìn chung sẽ có những biểu hiện là phân xanh, khó thở, dáng đi xiêu vẹo,… Sau khi mắc bệnh mà gà không được điều trị kịp thời thì tử lệ tử vong lên đến 100%. Đây chính là lý do nhiều trang trại chăn nuôi gà bị thiệt hại kinh tế lớn. 

Nguyên nhân gà mắc bệnh Newcastle

Nguyên nhân chính gây ra bệnh gà rù đó chính là vi rút Newcastle, đây là một loại virus RNA thuộc nhóm Paramyxovirus. Loại vi rút này không chỉ gây ra bệnh ở gà mà nó còn xuất hiện ở những loại gia cầm khác như vịt, ngỗng, ngang, chim,… Bất kỳ cá thể gà nào đều có thể bị bệnh Newcastle, không phân biệt là gà nhà, gà chọi hay gà công nghiệp. 

Xem thêm: Gà bị sưng phù đầu bởi nguyên nhân gì? Cách chữa trị hiệu quả

Nguyên nhân gà bị Newcastle
Nguyên nhân gà bị Newcastle

Vi rút gây ra tình trạng gà bị bệnh Newcastle là một dạng RNA sợi với đa hình thái (hình tròn, hình trụ, sợi) kích thước khoảng 100 – 500 nm, không phân đoạn, đối xứng xoắn và có vỏ bọc lipoprotein. Do đó mà chúng có thể gây ra bệnh ở nhiều bộ phận cơ thể khác nhau trên gà nuôi. 

Những con đường lây lan chính của bệnh gà rù

Để có thể áp dụng biện pháp điều trị và phòng chống bệnh gà rù tốt nhất, người nuôi phải nắm rõ vật bị bệnh, con đường lây lan và cơ chế gây ra bệnh. 

Các loài vật có thể mắc bệnh 

Bệnh Newcastle chính là một căn bệnh có thể gặp phải ở bất kỳ loại gia cầm nào, không phân biệt độ tuổi. Dưới đây là những đối tượng hay mắc bệnh:

  • Gà ở mọi giai đoạn, mọi độ tuổi đều có thể mắc bệnh. 
  • Gà con có thể sẽ được bảo hộ bởi kháng thể một thời gian do nhờ kháng thể trong cơ thể gà mẹ đã được tiêm vacxin. 
  • Bất kỳ loài chim nào cũng có thể bị bệnh. 
  • Vịt và ngỗng nhiễm bệnh với chủng độc mạnh nhưng gần như không biểu hiện ra bên ngoài bất kỳ triệu chứng gì của bệnh Newcastle. 

Con đường truyền bệnh Newcastle

Tiêu hóa và hô hấp là con đường lây lan chính của bệnh gà rù
Tiêu hóa và hô hấp là con đường lây lan chính của bệnh gà rù

Gà bị Newcastle có thể xảy ra ở bất kỳ thời điểm nào trong năm, nhưng hay xảy ra vào vụ đông xuân khi độ ẩm cao, nhiệt độ thấp. Bệnh gà rù sẽ được truyền qua những con đường sau:

  • Lây lan qua đường tiêu hóa và hô hấp của gà. 
  • Lây lan gián tiếp qua những công cụ chăn nuôi như máng ăn, máng uống. 
  • Tiếp xúc với dịch tiết, chất thải của những con gà bị bệnh.

Cơ chế gây ra tình trạng gà bị Newcastle

Trước khi xuất hiện những triệu chứng khi gà bị Newcastle thì vi rút này đã có thời gian ủ bệnh, gây ra những tổn thương theo cơ chế sau:

  • Vi rút xâm nhập theo đường tiêu hóa, hô hấp qua niêm mạc hầu sau đó đi trực tiếp vào màu, làm nhiễm trùng huyết. Theo con đường của máu đến các cơ quan, vi rút cũng theo đó mà tấn công vào nhiều bộ phận khác nhau, đặc biệt là chúng sẽ tấn công vào các thành mạch máu khiến gà bị xuất huyết, hoại tử. 
  • Vì trú ngụ chính ở trong máu nên chúng sẽ gây ra những rối loạn tuần hoàn, gây ra bệnh hô hấp, bệnh về thần kinh trung ương.

Các dạng thể gây ra bệnh gà rù ở gà

Tuy chỉ các một loại vi rút gây ra bệnh Newcastle ở gà, nhưng với việc tấn công vào những bộ phận khác nhau khiến cho gà bị Newcastle có nhiều biến thể. Dưới đây là các biến thể chính và đặc điểm của chúng. 

Thể Doyle – Bệnh tác động đến đường ruột

Gà mắc thể Doyle của bệnh Newcastle
Gà mắc thể Doyle của bệnh Newcastle

Biến thể Doyle chính là biến thể hoạt động ở đường ruột và tác động đến hệ tiêu hóa gây ra nhiều triệu chứng. Đặc điểm của thể Doyle như sau:

  • Gà mắc bệnh dạng cấp tính, khả năng tử vong lên đến 100% cho mọi độ tuổi. 
  • Phần đầu của gà bị sưng, mặt phù và mắt mũi thường chảy nước. (Hay bị nhầm lẫn với gà bị sưng phù đầu – Bệnh Coryza). 
  • Gà hay lên cơn co giật, liệt chân không thể di chuyển được. 
  • Tiêu chảy phân ra ngoài có màu xanh, một số trường hợp nặng thì có lẫn máu. 

Thể Beach – Tác động đến dây thần kinh

Biến thể Beach chính là tình trạng gà bị bệnh Newcastle mà virus tấn công vào hệ thần kinh, các dây thần kinh trung ương. Tương tự như thể Doyle thì Beach cũng là một dạng bệnh cấp tính và có tỷ lệ tử vong cao đến 100%. Gà mắc bệnh sẽ xuất hiện những cơn co giật, đứng không vững một cách đột ngột. 

Thể Hitchner – Bệnh tác động đến đường hô hấp

So với hai thể Newcastle được kể ở trên thì thể Hitchner là tình trạng bệnh có mức độ nhẹ hơn, tỷ lệ chết thấp hơn rất nhiều. Gà bị mắc phải thể Hitchner thường sẽ có những biểu hiện hô hấp khó khăn

Thể Baudette

Baudette chính là thể bệnh gà rù có tỷ lệ chết thấp nhất hiện nay, chúng chỉ hay xuất hiện ở những đàn gà nhỏ. Những con gà con mắc phải bệnh này đều có biểu hiện co giật và đứng không vững. 

Thể đường ruột không triệu chứng

Trong 5 thể virus gây ra bệnh gà rù thì đây chính là thể gây bệnh nhẹ nhất, thường sẽ không có nhiều biểu hiện rõ ràng. Đặc biệt virus thuộc nhóm Lentogen được các nhà nghiên cứu dùng để điều chế vacxin phòng bệnh. 

Triệu chứng của gà bị bệnh Newcastle 

Thời gian thông thường cho vi rút Newcastle ủ bệnh là từ 3 – 5 ngày, những con gà nào hệ miễn dịch kém thì 2 ngày là đã xuất hiện triệu chứng, đặc biệt hơn thì có thể kéo dài đến cả tuần. 

Gà bị Newcastle sẽ có sự tiến triển theo 3 thế chính là quá cấp tính, cấp tính và mãn tính. Ổ mỗi giai đoạn thì gà sẽ có những triệu chứng biểu hiện khác nhau, trong đó thể quá cấp tính chính là giai đoạn đầu của ổ dịch, tiến triển nhanh chóng và gà chết chỉ trong vài giờ. 

Triệu chứng của gà bị bệnh Newcastle
Triệu chứng của gà bị bệnh Newcastle

Thể quá cấp tính

Khi mắc bệnh gà rù ở dưới dạng thể quá cấp tính thì gà sẽ có những triệu chứng biểu hiện như sau:

  • Gà luôn ở trạng thái ủ rũ, xù lông. 
  • Tốc độ lây lan bệnh sang con khỏe mạnh nhanh, tỷ lệ chết 100% chỉ sau vài giờ nhiễm bệnh. 
  • Gà thường ho, thở gấp và khò khè, trong phân có lẫn máu, đầu lúc nào cũng nghẹo sang một bên. 
  • Đầu gà bị sưng phù, mào và tích gà chuyển sang tím tái. 
  • Xuất hiện những triệu chứng thần kinh như đi đứng không vững, mổ không chính xác vào thức ăn. 
  • Gà mái đẻ sẽ giảm số lượng trứng và chất lượng vỏ trứng kém. 
  • Xuất huyết các bộ phận tiêu hóa như thực quản, dạ dày, ruột, hạch màng ruột và lỗ huyệt. 
  • Gà bị sốt với nhiệt độ khoảng 42,5 – 43 độ C. 

Thể cấp tính

Triệu chứng khi gà bị Newcastle ở thể cấp tính sẽ nặng hơn giai đoạn trước đó, đây là cấp độ dịch bùng phát đột ngột và lây nhiễm nhanh. Ở thể này gà sẽ có những đặc điểm sau:

  • Gà đẻ giảm sút năng suất trứng và chất lượng trứng, bỏ ăn. 
  • Nghẹo đầu sang một bên, hay đi lòng vòng, co giật và không thể mổ trúng thức ăn. 
  • Tiêu chảy phân xanh, ho thường xuyên và tỷ lệ tử vong 100%. 
  • Gà sốt cao liên tục. 
Những biểu hiện của gà mắc thể cấp tính Newcastle
Những biểu hiện của gà mắc thể cấp tính Newcastle

Thể mãn tính

Gà mắc bệnh Newcastle thể mãn tính thường xuất hiện ở thời điểm cuối ổ dịch, các triệu chứng tập trung vào những tổn thương thần kinh như sau:

  • Xuất hiện những hành vi bất thường do tổn thương tiểu não, gà chết do đói, không mổ trúng thức ăn. 
  • Kéo dài tình trạng bệnh trong vài ngày đến vài tuần. 
  • Gà đẻ giảm sút tỷ lệ đẻ, chất lượng trứng kém. 

Bệnh tích của mắc bệnh gà rù – Newcastle

Sau khi xác định gà bị Newcastle và chết, người chăn nuôi có thể tiến hành mổ để quan sát bệnh tích, chắc chắn hơn về bệnh gà rù. Thông thường gà chết do thể quá cấp tính thì sẽ không có những đặc điểm rõ ràng, chỉ thấy xuất huyết ở thành niêm mạc của đường hô hấp. 

Trường hợp gà chết do thể cấp tính thì chúng sẽ có những bệnh tích sau đây:

  • Thân gà gầy, mào và yếm tím bầm. 
  • Xoang mũi và miệng chứa nhiều dịch nhầy đục. 
  • Niêm mạc các bộ phận như miệng, hầu, họng, khí quả đều bị xuất huyết, viêm và có màng giả fibrin. 
Bệnh tích gà chết do bệnh gà rù
Bệnh tích gà chết do bệnh gà rù

Với những trường hợp chết do bệnh Newcastle nặng thì sẽ xuất hiện những bệnh tích sau đây: 

  • Niêm mạc dạ dày xuất huyết ở đỉnh lỗ tuyến tiêu hóa, dạ dày cơ dưới lớp keratin cũng bị xuất huyết. 
  • Ruột non cũng bị xuất huyết ở các niêm mạc, viêm cata trong giai đoạn đầu. Giai đoạn sau hạch lympho ở ngã ba manh tràng bị viêm loét nặng. 
  • Xuất hiện những điểm hoại tử màu vàng nhạt ở gan. 
  • Buồng trứng, dịch hoàn xuất huyết thành từng vệt, mảng lớn. 
  • Xuất huyết màng thanh dịch như bao tim, xoang ngực, xương ức. 
  • Não bị viêm và xuất huyết. 

Chẩn đoán gà bị bệnh Newcastle 

Gà bị Newcastle là một tình trạng bệnh có thể lây lan cực kỳ nhanh chóng và có thiệt hại cao nếu không chữa trị kịp thời, thế nên chẩn đoán chính xác luôn được đặt lên hàng đầu. Người chăn nuôi, bác sĩ thú y có thể kết hợp các phương pháp chẩn đoán bệnh như sau:

  • Dựa vào triệu chứng và bệnh tích của bệnh. 
  • Quan sát phản ứng huyết thanh HA, HI và phản ứng trung hòa. 
  • Theo dõi phản ứng của kháng thể với huỳnh quang. 
  • Xét nghiệm bằng PCR để cho ra kết quả chẩn đoán bệnh Newcastle chính xác nhất. 

Trong quá trình chẩn đoán lâm sàng, người nuôi cần phân biệt giữa các triệu chứng cho các căn bệnh khác cùng với Newcastle từ đó phương pháp điều trị mới hiệu quả nhất. 

Phương pháp điều trị gà bị Newcastle 

Điều trị bệnh gà rù khi gặp phải
Điều trị bệnh gà rù khi gặp phải

Vào khoảng thời gian trước, bệnh Newcastle ở gà hoàn toàn không có thuốc đặc trị, người nuôi muốn điều trị gà bị Newcastle đều tiêm vacxin, nhưng hiệu quả đem lại rất thấp tỷ lệ tử vong ở mức 50 – 70%. Những con gà không chết vì bệnh gà rù thì cũng sẽ chết vì đói, nguyên nhân là di chứng thần kinh khiến chúng mổ không trúng thức ăn. 

Hiện nay, bệnh Newcastle đã có thuốc đặc trị và tỷ lệ tử vong được cải thiện còn 5 – 20%, khả năng hồi phục lại có tốt hay không còn phù thuộc vào thời điểm điều trị bệnh. Sau khi phát hiện gà mắc bệnh gà rù thì người chăn nuôi phải tiến hành tiêm kháng thể Newcastle vào cơ thể gà để điều trị, trong vòng 24 – 48 tiếng sau khi tiêm thì gà sẽ không chết do virus Newcastle. 

Trường hợp không có sẵn kháng thể Newcastle thì người chăn nuôi có thể dùng kháng sinh trộn vào thức ăn để giảm sức tấn công của vi rút tấn công, đồng thời bổ sung B – Complex và vitamin C để nâng cao sức đề kháng. 

Các biện pháp phòng bệnh gà rù ở gà 

Tuy đã có cách điều trị và thuốc sử dụng cho gà bị Newcastle nhưng tỷ lệ tử vong vẫn còn rất cao, tốc độ lây lan nhanh thế nên người nuôi áp dụng đầy đủ các biện pháp phòng bệnh để giảm thiểu tỷ lệ chết và lây nhiễm. Sau đây là những biện pháp phòng tránh hiệu quả cao không thể bỏ qua. 

Vệ sinh chuồng trại, nơi ở của gà

Vệ sinh chuồng trại để ngăn chặn sinh trưởng vi rút, vi khuẩn
Vệ sinh chuồng trại để ngăn chặn sinh trưởng vi rút, vi khuẩn

Để loại bỏ những tác nhân gây hại ở môi trường sinh sống của gà cũng như không tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn, vi rút sinh sôi thì người nuôi cần làm những điều sau:

  • Tiến hành vệ sinh chuồng trại thường xuyên, khử trùng bắt cách phun thuốc và rải vôi. 
  • Trộn men vi sinh cùng với chất độn chuồng để hút ẩm, giảm khí độc từ quá trình phân hủy chất thải.
  • Cọ rửa các máng ăn, máng nước thường xuyên. 
  • Kiểm soát gà ra vào chuồng trại, ngăn cách gà mới về khoảng 10 ngày để loại bỏ mầm bệnh trước khi nhập đàn. 

Tiêm vacxin phòng bệnh Newcastle

Với bệnh Newcastle thì phòng chống bằng cách tiêm vacxin là điều người chăn nuôi nào cũng nên làm. Có thể sử dụng loại vacxin vô hoạt và nhược độc tùy thuộc vào sở thích người chăn nuôi. Tuy nhiên vacxin Newcastle ở nước ta có độ rộng và hiệu quả cao hơn rất nhiều. 

Người chăn nuôi có thể tiêm trực tiếp thuốc vào cơ thể gà hoặc nếu còn quá nhỏ thì cho uống, nhỏ mắt hoặc nhỏ mũi. Thời gian tốt nhất để tiêm vacxin phòng gà bị Newcastle là 5 – 10 ngày tuổi khi kháng thể tự gà mẹ truyền sang mất hiệu lực, sau đó từ 10 – 14 ngày thì tiến hành tiêm nhắc lại để nâng cao hiệu quả tiêm phòng, tham khảo những loại vacxin sau:

  • Vacxin Newcastle Bronchitis: Vacxin nhỏ hoặc uống.
  • Poulvac iN Lasota: Vacxin tiêm bắp.
  • Chick N – K Newcastle Disease: Vacxin nhũ đầu vô hoạt. 
Tiêm vacxin phòng bệnh gà rù là biện pháp quan trọng nhất
Tiêm vacxin phòng bệnh gà rù là biện pháp quan trọng nhất

Tăng sức đề kháng bằng thuốc bổ trợ

Trong quá trình nuôi nhốt thì việc gà stress, giảm miễn dịch là điều rất thường thấy. Đây là một phần nào khiến cho gà không có khả năng chống chọi trước những loại vi khuẩn tấn công. Để khắc phục điều này thì người nuôi nên bổ sung những loại vitamin như C, A, D, E, K cùng với thuốc bổ thận Lesthionin, điện giải B – Complex. 

Lưu ý khi phát hiện gà bị bệnh Newcastle

Dù trang trại chăn nuôi gà với mục đích gì đi nữa thì khi phát hiện gà bị Newcastle không được bán gà ra bên ngoài. Người chăn nuôi cần thực hiện những điều lưu ý sau đây:

  • Tiêu hủy gà bị bệnh theo quy định và hướng dẫn của các cơ quan. 
  • Kiểm soát các loại côn trùng trong chuồng trại, chúng có thể làm bệnh lây nhanh. 
  • Không nhập gà mới vào trang trại trong vòng 21 ngày trở lên. 
  • Tiêm phòng vacxin cho những trang trại khác, nằm ở vị trí xung quanh nơi có dịch. 

Kết luận

Qua bài viết vừa rồi của SV388, chúng ta có thể thấy gà bị Newcastle là một tình trạng cực kỳ nguy hiểm, gây ra nhiều thiệt hại cho người chăn nuôi. Do đó, những ai đang nuôi gà đều nên nắm rõ những kiến thức trên và áp dụng những biện pháp phòng chống để giảm thiệt hại. Nếu có thắc mắc về căn bệnh nào khác ở gà thì bạn đọc hãy truy cập đến sv388live.net

Secured By miniOrange